e ticarette yeni donem düzenlemeleri. Tüketicileri aldatıcı reklamlara, yapay zekâ manipülasyonlarına ve haksız ticari uygulamalara karşı korumayı amaçlayan yeni düzenleme yürürlüğe girdi. 1 Temmuz’da Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle; yapay zekâ içeriklerinden indirimli satış kriterlerine, müşteri yorumlarından şikâyet süreçlerine kadar e-ticaret dünyasında kartlar yeniden dağıtılıyor.
Dijital ticarette şeffaflığı ve güveni artırmayı hedefleyen yeni kurallar; e-ticaret platformları, pazaryerleri, çevrim içi satış yapan işletmeler ve influencer paylaşımlarını doğrudan kapsıyor. Düzenleme ile sahte indirimlerin ve tüketicileri yanıltan yapay zekâ kopyalarının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Yapay Zekâ İçeriklerine “Açıklama” Zorunluluğu
Yeni mevzuat kapsamında, reklamlarda yapay zekâ teknolojileri kullanılarak oluşturulan ve gerçek bir insandan ayırt edilmesi zor olan dijital karakterlere yer verilmesi durumunda; bunun tüketiciye açık, net ve fark edilebilir şekilde bildirilmesi zorunlu hale getirildi.
Ayrıca yapay zekâ ile üretilen dijital kopyaların, sanki gerçek bir insan veya uzman ürünü deneyimlemiş, kullanmış ya da tavsiye ediyormuş izlenimi veren reklamlarda kullanılması tamamen yasaklandı.
Sahte İndirimlere “Son 10 Gün” Kuralı
E-ticarette uzun süredir tartışılan sahte indirim uygulamalarına karşı radikal bir adım atıldı. Yeni kurala göre, indirimli satış reklamlarında referans fiyat olarak indirimin başlangıcından önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat esas alınacak.
Böylece bir ürünün fiyatını önce yapay olarak yükseltip ardından “yüzde 50 indirim” yapılmış gibi göstererek algı yönetimi yapılması engellenecek. Şarta bağlı olarak düzenlenen tüm indirim kampanyaları da aynı şeffaflık kuralına tabi tutulacak.
Yorumlar Doğrulanacak, Şikâyet Süresi 48 Saate İnecek
Tüketici değerlendirmeleri ve ürün yorumları süreçlerinde de güvenilirlik ön plana çıkarılıyor:
- Doğrulanmış Satın Alma: Yalnızca ürünü gerçekten satın aldığı doğrulanan tüketicilerin yorum ve değerlendirmelerinin yayımlanmasına izin verilecek. Sahte veya manipülatif yorumlar engellenecek.
- Hızlı Yanıt Süresi: Satıcı ve sağlayıcıların tüketici şikâyetlerine yanıt verme süresi 72 saatten 48 saate indirildi. Bu süre zarfında yanıtlanmayan değerlendirmeler doğrudan yayımlanabilecek.
TOBB Meclis Üyesi Cenk Çiğdemli: “Sadece Fiyat Değil, Güvenilirlik de Rekabet Unsuru Olacak”
Yeni dönemi değerlendiren TOBB E-Ticaret Meclis Üyesi ve Ticimax Kurucu CEO’su Cenk Çiğdemli, yapılan değişikliklerin sektörde yeni bir rekabet anlayışı yaratacağını belirtti:
“Artık bir ürünün fiyatını önce yapay olarak yükseltip sonra ‘yüzde 50 indirim’ demek çok daha zor olacak. İndirimli satışlarda son 10 günün en düşük fiyatının esas alınması kampanyaları şeffaflaştıracak. Gerçek olmayan kişilerin veya yapay zekâ ile oluşturulan görüntülerin gerçek kullanıcı ya da uzman gibi sunulması sınırlandırılıyor. Bu da tüketicinin reklam ile gerçeği ayırt etmesini kolaylaştıracak.”
Güçlü yazılım altyapısına sahip markaların öne çıkacağını vurgulayan Çiğdemli, “Fiyat geçmişini takip etmek, müşteri yorumlarını doğrulamak ve reklamları mevzuata uygun hale getirmek dijital altyapı yatırımı gerektiriyor. Artık yalnızca düşük fiyat değil, güvenilirlik de en büyük rekabet unsuru haline gelecek” dedi.
E-Ticarette Yeni Dönem Düzenlemeleri Özeti
| Düzenleme Alanı | Eski Uygulama / Mevcut Durum | Yeni Dönem Kuralı |
| Yapay Zekâ Reklamları | Etiket zorunluluğu ve net kural yoktu | İnsan benzeri karakterlerde uyarı zorunlu; deneyimlenmiş izlenimi vermek yasak |
| Referans İndirim Fiyatı | Yanıltıcı liste fiyatları kullanılabiliyordu | İndirim öncesi son 10 günün en düşük fiyatı referans alınacak |
| Şikâyet Yanıt Süresi | 72 saat | 48 saat (Yanıt verilmezse yorum yayımlanır) |
| Ürün Yorumları | Herkes yorum yazabiliyordu | Yalnızca satın alma süreci doğrulanan kişilerin yorumları onaylanacak |
Yıllardır tüketicilerin mağdur olduğu “bindirim üzerine indirim” ve sahte yorum manipülasyonlarına karşı alınan bu kararlar oldukça sevindirici. Yapay zekanın gelişimiyle artan dijital aldatmacaların yasalarla sınırlandırılması, e-ticarete olan güveni artıracaktır. Sürece hızlı uyum sağlayan ve şeffaflığı ilke edinen dürüst işletmeler bu yeni dönemin kazananı olacaktır.
